Rozporządzenie Rady Ministrów nr 157 — co naprawdę ustala

Rozporządzenie Rady Ministrów nr 157 (MK noteikumi Nr. 157) to ten jeden akt prawny, w którym znajduje się niemal cały państwowy sprawdzian znajomości języka: poziomy, zwolnienia, terminy zapisów, budowa sprawdzianu, próg zaliczenia, opłata państwowa i tryb odwołania. Jeśli jakaś kwestia dotycząca sprawdzianu jest sporna, odpowiedzi należy szukać tam, a nie w korespondencji, na forach czy w opisach kursów przygotowawczych.

Ten artykuł jest mapą: który punkt o czym mówi, co rozporządzenie ustala i — co równie ważne — czego nie ustala.

Czym jest i od kiedy obowiązuje

Rozporządzenie przyjęto 8 marca 2022 roku, a weszło w życie 1 stycznia 2023 roku. Od tego czasu było kilkakrotnie zmieniane:

Zmiany	Data	Co się zmieniło
MK noteikumi Nr. 36	24.01.2023	wprowadzono opłatę państwową i zmieniono samą nazwę rozporządzenia
MK noteikumi Nr. 254	23.05.2023	zmiany w trybie postępowania
MK noteikumi Nr. 176	18.03.2025	przeprowadzanie sprawdzianu przekazano innej instytucji
MK noteikumi Nr. 539	09.09.2025	zmiany w trybie postępowania

Dwa praktyczne skutki. Po pierwsze, zawsze trzeba patrzeć na tekst ujednolicony, a nie na pierwotny tekst z 2022 roku — treść punktów od tamtej pory się zmieniła. Po drugie, zmiany z 2025 roku zmieniły instytucję, która przeprowadza sprawdzian, dlatego w starszych materiałach, a nawet w stopkach niektórych plików PDF wciąż figuruje poprzednia nazwa, a część linków prowadzi do nieistniejących stron.

Poprzednią regulacją było MK noteikumi Nr. 733 (2009), które utraciły moc. Nie znaczy to, że stare zaświadczenia przestały się liczyć: punkt 13.2 i załącznik 4 rozporządzenia przenoszą stopnie zaświadczeń wydanych przed 1 września 2009 roku na obecne poziomy.

Punkt wyszukiwany najczęściej: punkt 6

Punkt 6 w jednym zdaniu ustala poziom dla obu statusów pobytowych:

„Osoba ma prawo ubiegać się o uzyskanie statusu rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej lub o otrzymanie zezwolenia na pobyt stały, jeżeli opanowała język państwowy co najmniej na poziomie podstawowym, w stopniu 2 (A2)”.

Jedno zdanie, dwa statusy, jeden poziom. Nie ma wyższego poziomu dla jednego i niższego dla drugiego. Sam wymóg wynika przy tym z ustaw — art. 24 ust. 5 Imigrācijas likums (ustawy o imigracji) oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o statusie rezydenta długoterminowego UE — ale to właśnie rozporządzenie mówi, jaki to poziom.

Obok tego istnieje zupełnie inna grupa wymogów: w załączniku 1 znajduje się wykaz zawodów, w którym wymagany poziom sięga od A1 do C2 w zależności od stanowiska. Tam poziom wyznacza praca, a nie status pobytowy, i dotyczy to również obywateli i nieobywateli Łotwy.

Punkt 7: kto w ogóle nie zdaje sprawdzianu

Punkt 7 wymienia sześć przypadków, w których znajomość języka państwowego potwierdza się bez zdawania sprawdzianu: wykształcenie w języku łotewskim w systemie edukacji formalnej; program mniejszości narodowych ukończony przed 1 września 2025 roku wraz z egzaminem centralnym z języka łotewskiego w klasie 9; egzamin maturalny Szkoły Europejskiej z języka łotewskiego; wymienione w załączniku 2 ograniczenia stanu zdrowia wraz z odpowiednim orzeczeniem lekarskim; wiek poniżej 15 lat; wiek 75 lat i więcej.

Tuż obok jest punkt 9 o sprawdzianie dostosowanym dla osób z ograniczeniami wymienionymi w załączniku 2 — to nie zwolnienie, lecz inny przebieg, a wtedy punkt 48 stosuje próg zaliczenia tylko do tych sprawności, które faktycznie były zdawane.

Szerzej o tym w artykule kto jest zwolniony ze sprawdzianu A2.

Zapisy, harmonogram i opłata

Kwestia	Punkt	Treść
Publikacja harmonogramu	21.	czas i miejsce podaje się do wiadomości co najmniej dwa miesiące wcześniej
Sposoby zapisu i termin	22.–23.	nie później niż 7 dni roboczych wcześniej; pocztą — stempel co najmniej 10 dni roboczych wcześniej
Zdawanie za granicą	26.	skontaktować się co najmniej trzy miesiące wcześniej
Opłata państwowa i zwolnienia z niej	28.¹–28.³	52 euro; nie płacą obywatele i nieobywatele Łotwy oraz obywatele UE, EOG i Szwajcarii
Termin wniesienia opłaty	28.⁴, 28.⁶	nie później niż 7 dni roboczych wcześniej; w przeciwnym razie nie wpuszcza się na sprawdzian
Brak zwrotu opłaty	28.⁷–28.⁹	ani za niezdany sprawdzian, ani za niestawienie się

W punkcie 23 jest też jedna norma, którą warto przeczytać uważnie: we wniosku wskazuje się poziom i stopień, na którym osoba będzie zdawać sprawdzian. Na poziom się zapisujesz — nie trafiasz do niego zależnie od wyniku.

Szczegółowo o terminach w artykule zapisy i opłata za sprawdzian A2.

Budowa sprawdzianu i jego przebieg

Części sprawdzianu i ich przebieg ustalają punkt 29 i punkty 36–44. Na poziomie A2 są cztery części, każda warta 15 punktów, razem 60: słuchanie (klausīšanās) 25 minut, czytanie (lasītprasme) 30 minut, pisanie (rakstītprasme) 35 minut na papierze i mówienie (runātprasme) 10–15 minut indywidualnie.

Tam też są normy, które w praktyce decydują o przebiegu dnia: w częściach pisemnych w jednej sali jest nie więcej niż dziesięciu zdających, pomoce są niedozwolone, a za naruszenie zasad zdającego można usunąć ze sprawdzianu. Punkt 33.5 stanowi, że ocenia się tylko wtedy, gdy osoba zdaje wszystkie części, a punkt 44 — co się robi, gdy któraś część zostaje przerwana.

Punkt 47: próg zaliczenia

To drugi najczęściej wyszukiwany punkt po szóstym:

„Sprawdzian jest zdany, jeżeli ocena znajomości języka państwowego w każdej sprawności (słuchanie, czytanie, pisanie i mówienie) nie jest niższa niż 60 procent maksymalnej liczby punktów”.

Na poziomie A2 oznacza to co najmniej 9 punktów z 15 w każdej sprawności osobno. Progu dla sumy nie ma, a mocna sprawność nie kompensuje słabej. Arytmetyka z przykładami — w artykule ile punktów trzeba na sprawdzianie A2.

Decyzja, wynik i odwołanie

Punkt 46 ustala mechanikę oceniania: słuchanie i czytanie ocenia system informatyczny, a pisanie oceniają dwaj niezależni oceniający, i jeśli ich oceny różnią się o więcej niż trzy punkty, powołuje się trzeciego.

Punkt 49 ustala, co znajduje się w decyzji: punkty i procenty w każdej sprawności i łącznie, a poziom i stopień — tylko wtedy, gdy sprawdzian został zdany; w przeciwnym razie wpisuje się „Nenokārtoja” („nie zdał”). Punkt 51 — wynik w e-usłudze od siódmego dnia roboczego. Punkty 53–55 — zaskarżenie przed komisją odwoławczą w trybie Administratīvā procesa likums (ustawy o postępowaniu administracyjnym), a następnie przed sądem administracyjnym.

Punkt 56 odpowiada na pytanie, która decyzja jest rozstrzygająca, gdy jest ich kilka: chronologicznie ostatnia, z jednym wyjątkiem — wcześniejsza decyzja pozostaje w mocy, jeżeli osoba zdawała wyższy poziom lub stopień i go nie zdała.

Czego to rozporządzenie nie ustala

Ta część jest równie przydatna jak poprzednie, bo to właśnie tutaj rodzi się większość błędnych twierdzeń.

• Ogólnego okresu oczekiwania po niezdanym sprawdzianie rozporządzenie nie ustala. Jedyny przewidziany w nim sześciomiesięczny zakaz dotyczy usunięcia ze sprawdzianu za naruszenie zasad jego przeprowadzania (punkt 34).
• Sprawdzianu naturalizacyjnego to rozporządzenie nie reguluje. Ustala go MK noteikumi Nr. 973 na podstawie Pilsonības likums (ustawy o obywatelstwie), a tam jest inny format, inna arytmetyka i nie wymieniono żadnego poziomu CEFR — dlatego twierdzenia, że sprawdzian naturalizacyjny „odpowiada” jakiemuś konkretnemu poziomowi, nie wynikają z aktu prawnego.
• Tabela procentów i poziomów opublikowana w związku z egzaminem centralnym z języka łotewskiego nie jest skalą oceniania sprawdzianu dla dorosłych. To logika załączników 5 i 6 — przeliczenie wyniku egzaminu szkolnego na poziom. Na sprawdzianie dla dorosłych na poziom się zapisujesz i albo go zdajesz, albo nie.
• Częstotliwości sprawdzianów w roku rozporządzenie nie ustala. Jedyny termin publikacji to dwa miesiące wcześniej (punkt 21); konkretne daty są w harmonogramie.
• Przedziałów punktowych oceniania nie opublikowano. Wiadomo, co się ocenia, a nie ile punktów odpowiada jakiemu stopniowi błędów.

Jak czytać rozporządzenie w swojej sprawie

Trzy praktyczne kroki. Po pierwsze, otwórz tekst ujednolicony — rozporządzenie zmieniano pięć razy, a stary tekst może wprowadzić w błąd. Po drugie, znajdź swój punkt, a nie ogólne streszczenie: punkt 6 o statusie, punkt 7 o zwolnieniu, załącznik 1 o zawodzie, punkt 47 o ocenianiu. Po trzecie, pamiętaj, że rozporządzenie ustala tryb, ale nie okoliczności twojej sprawy — termin i podstawę w twojej konkretnej sprawie pobytowej trzeba sprawdzić tam, gdzie ta sprawa jest rozpatrywana.

Jeśli będziesz zdawać ten sprawdzian

Rozporządzenie mówi, czego będzie się od ciebie wymagać; nie pomaga tego się nauczyć. Na tej stronie wszystkie cztery części można wypróbować bezpłatnie w formacie sprawdzianu, pisanie i mówienie — w trybie treningu z informacją zwrotną od sztucznej inteligencji, a krótkie odpowiedzi na najczęstsze pytania zebrano tutaj.

Ten artykuł nie jest poradą prawną. To streszczenie aktu prawnego, a przepisy się zmieniają. Przed zapisem lub złożeniem dokumentów sprawdź aktualną wersję i swoją konkretną sytuację w źródle pierwotnym.