Süresiz oturma izni ve dil şartı — her iki statü için de A2

Hem süresiz oturma izni hem de Avrupa Birliği uzun süreli mukim statüsü tam olarak aynı Letonca seviyesini gerektirir — temel seviye, 2. derece, yani A2. Biri için daha yüksek, diğeri için daha düşük bir seviye yoktur: ikisini birden Bakanlar Kurulu 157 sayılı yönetmeliğinin (MK noteikumi Nr. 157) 6. maddesindeki tek bir cümle kapsar.

Bu yazı, şartın nereden geldiği, pratikte ne anlama geldiği ve internetteki bir yazının somut bir dosya hakkında söyleyebileceklerinin nerede bittiği üzerinedir.

Şart tek cümlede

Bakanlar Kurulu 157 sayılı yönetmeliğinin 6. maddesi:

„Kişi, devlet dilini en az temel seviye 2. derecede (A2) edinmişse, Avrupa Birliği uzun süreli mukim statüsünü edinmek veya süresiz oturma izni almak için başvurma hakkına sahiptir”.

Tek cümle, iki statü, tek seviye. „Hangisi daha iyi Letonca istiyor” sorusunun cevapsız kalmasının nedeni de tam olarak budur — dil bakımından aralarında fark yoktur.

Şartın kendisi nereden geliyor

Yönetmelik seviyeyi söyler, ama şartın kendisi kanunlarda yazılıdır ve bunlar iki farklı statü için iki farklı kanundur:

Statü	Hüküm	Neyi düzenler
Süresiz oturma izni	Göç Kanunu, 24. maddenin beşinci fıkrası (Imigrācijas likuma 24. panta piektā daļa)	başvuranların bir kısmına izin „devlet dilini edinmişse” verilir
AB uzun süreli mukim statüsü	AB uzun süreli mukim statüsü hakkında kanun, 3. maddenin birinci fıkrasının 2. bendi	statü, kişi „devlet dilini edinmişse” verilir

Her iki durumda da kanun dilin edinilmesi gerektiğini söyler, ama ne kadar olduğunu söylemez. Bunun A2 olduğunu 157 sayılı yönetmelik belirler. Bu yüzden yalnızca kanuna, yönetmelik olmadan yapılan bir atıf cevap vermez — tersi de aynı şekilde.

Bu maddelerin yönetmelik içinde nasıl dağıldığı Bakanlar Kurulu 157 sayılı yönetmeliği — aslında neyi düzenliyor yazısında anlatılıyor.

„Devlet dilini edinmiş” ne demek

Dil şartı iki şekilde yerine getirilebilir ve sınav bunlardan yalnızca biridir.

Birinci yol — geçilmiş bir sınav. Devlet dili yeterlik sınavı, temel seviye 2. derece: 15'er puanlık dört bölüm; sınav, her bir beceride ayrı ayrı en az %60, yani 9 puan alındığında geçilmiş sayılır. Toplam için bir eşik yoktur.

İkinci yol — sınavın yerine geçen bir belge. Yönetmeliğin 7. maddesi, sınava hiç girilmeyen halleri sayar: örgün eğitim sisteminde Letonca alınan eğitim; 1 Eylül 2025'ten önce tamamlanmış bir azınlık eğitim programı ile birlikte 9. sınıfta verilen merkezî Letonca sınavı; Avrupa Okulu bakalorya Letonca sınavı; hekim raporuyla belgelenmiş, 2 sayılı ekte sayılan sağlık durumu kısıtları; 15 yaşından küçük olmak; 75 yaşında veya daha büyük olmak.

Her iki durumda da şartı yerine getiren şey, kendi dil bilginize dair kendi değerlendirmeniz değil, bir belgedir. Ayrıntısı A2 sınavından kimler muaf yazısında.

Dil bir koşuldur, tek koşul değil

Dil üzerine bir yazının, açıkça söylenmezse, yanıltabileceği yer tam burasıdır. Geçilen bir A2 sınavı tek başına oturma statüsü vermez. Yalnızca koşullardan birini karşılar. Geri kalanları — oturma süresi, geçim kaynakları, belgeler, süreler — göç mevzuatı belirler ve bunlar dil sınavında değil, dosyanızda incelenir.

Bu yüzden „A2'yi geçersem izni alır mıyım” sorusunun dürüst cevabı şudur: A2 dil engelini kaldırır; geri kalan her şeye dosyanızın incelendiği yerde karar verilir.

Vatandaş olmayanlar: oturmak için sınav gerekmez

Letonya'nın vatandaş olmayan (nepilsonis) statüsü kendiliğinden kalıcıdır, bu yüzden dil sınavı Letonya'da yaşamaya devam etmenin şartı değildir. Sınav üç durumda önem kazanır:

• kişi, 157 sayılı yönetmeliğin 1 sayılı ekinin dil seviyesi belirlediği bir meslekte çalışıyorsa (göreve göre A1'den C2'ye kadar);
• kişi AB uzun süreli mukim statüsünü almayı kendisi seçerse;
• kişi vatandaşlığa geçerse — ve o zaman bu sınav değil, vatandaşlığa geçiş sınavı verilir.

Vatandaş olmayanlar ayrıca, Letonya vatandaşları ile AB, AEA ve İsviçre vatandaşları gibi, devlet harcından muaftır.

Mesleğe bağlı şart ayrı bir konudur

Bir başka sık karışıklık. Mesleğe bağlı dil şartı, statüye bağlı dil şartından farklı bir dayanaktan gelir. Meslek listesi 157 sayılı yönetmeliğin 1 sayılı ekidir, oradaki seviye göreve göre A1'den C2'ye kadar değişir ve bu, Letonya vatandaşları ile vatandaş olmayanlar için de geçerlidir — vatandaşlık orada hiçbir şeyi belirlemez.

Buradan şu çıkar: aynı kişi aynı anda iki durumda olabilir — statüsü nedeniyle A2, işi nedeniyle örneğin B1. Bu şartlar ne toplanır ne de birbirini ortadan kaldırır; yalnızca iki tanedirler.

Vatandaşlığa geçiş ayrı bir yol ve ayrı bir sınavdır

Amaç oturma izni değil vatandaşlıksa, söz konusu olan farklı bir düzenlemeye tabi farklı bir sınavdır. Bunu, Vatandaşlık Kanunu'na dayanarak Bakanlar Kurulu 973 sayılı yönetmeliği (MK noteikumi Nr. 973) belirler: yazılı bölüm ve mülakat, her beceride 25 puan, ve her beceride en az 16 puan alınırsa geçilmiş sayılır. Buna ek olarak Satversme'nin esasları, devlet marşının metni ve Letonya tarihi ile kültürünün esasları üzerine ayrı bir sınav gelir.

Kanun bu sınav için bir CEFR seviyesi belirlemez. Bu nedenle onun belirli bir seviyeye „karşılık geldiği” yönündeki iddialar mevzuattan gelmez ve bu yazıda böyle bir seviye bilerek anılmamıştır.

İki yol arasındaki tanıma yalnızca tek yönde işler: Göç Kanunu'nun geçici hükümleri, devlet dilinin edinildiğinin kanıtı olarak vatandaşlığa geçiş sürecinde verilen devlet dili yeterlik sınavını da kabul eder. Tersi geçerli değildir — A2 belgesi vatandaşlığa geçiş sınavının yerine geçmez.

İzniniz geçici hükümlere bağlıysa

Bazı kişiler için dil şartı bir tercih olarak değil, Göç Kanunu'nun geçici hükümlerinin bir sonucu olarak ortaya çıktı — 2022, 2023 ve 2024 değişiklikleri, önceki daimî sakinlerin bir kısmının oturma dayanağını değiştirdi ve buna A2 şartını ve belirli süreleri bağladı.

Bu yazının kapsamında konuya dair tek bir cümle yeterlidir: oradaki süreler kişiye özeldir ve farklıdır, genel bir açıklamadan okunamaz. Üç yılın her birinde tam olarak neyin değiştiği Göç Kanunu'nun 2022–2024 geçici hükümleri yazısında anlatılıyor — ama kendi süreniz ve kendi dayanağınız her zaman kendi dosyanızdan doğrulanmalıdır.

Bu bilgiyle ne yapmalı

Sırayla üç adım. Birincisi, sınava girmeniz gerekip gerekmediğini kontrol edin — bir kısım insan muaftır ya da başka bir belge sunabilir. İkincisi, girmeniz gerekiyorsa doğrudan A2 seviyesine başvurun — bir seviyeye kayıt olunur, sonuca göre o seviyeye „düşülmez”. Üçüncüsü, hazırlığınızı en zayıf becerinize göre planlayın, çünkü eşik her beceride ayrı ayrı hesaplanır.

Dört bölümün tamamı resmî biçimiyle sınav bölümünde ücretsiz olarak mevcut, yazma ve konuşma yapay zekâ geri bildirimiyle çalışılabilir, en sık sorulan soruların kısa yanıtları ise burada toplandı.

Bu yazı hukuki danışmanlık değildir. Şartlar, süreler ve usul değişir ve bir statü yalnızca dil koşuluna göre verilmez. Belgeleri sunmadan önce güncel düzenlemeyi ve kendi somut durumunuzu birincil kaynaktan doğrulayın.