Część pisemna sprawdzianu A2 — trzy zadania, 35 minut

Część pisemna (rakstītprasme) na poziomie A2 trwa 35 minut, pisze się ją na papierze i składa się z trzech zadań dających łącznie 15 punktów — opisu osoby na podstawie obrazków, pięciu form wyrazowych i tekstu użytkowego napisanego według planu z pięciu punktów. Próg jest tu taki sam jak wszędzie: co najmniej 9 punktów z 15, i nie da się ich zastąpić dobrym wynikiem w pozostałych trzech sprawnościach.

To właśnie tutaj najczęściej brakuje dosłownie paru punktów, dlatego warto dokładnie wiedzieć, gdzie te punkty leżą.

Gdzie ta część mieści się w planie dnia

W dniu sprawdzianu najpierw odbywa się słuchanie (klausīšanās) i czytanie (lasītprasme) przy komputerze, a dopiero potem rozdawane są arkusze do części pisemnej. Pisanie to jedyna część zdawana na papierze, a pisać można niebieskim lub czarnym długopisem. Pomoce — słowniki, telefon, smartwatch — nie są dozwolone; zostają w torbie.

Wynika z tego jedna praktyczna rzecz: tekst napisany ręcznie musi być zrozumiały dla osoby, która czyta go pierwszy raz. Ćwicząc na komputerze, łatwo o tym zapomnieć.

Trzy zadania i podział punktów

Zadanie	Punkty	Objętość	Co to jest
1. Opis osoby	4	co najmniej 30 słów	opis na podstawie obrazków i wizytówki
2. Formy wyrazów	5	5 form	pięć nagłówków, trzeba wpisać poprawną formę wyrazu
3. Tekst użytkowy	6	35 słów	e-mail, list, zaproszenie lub ogłoszenie według planu z pięciu punktów
Razem	15	35 minut

Środek ciężkości widać od razu: samo trzecie zadanie daje 6 punktów z 15 — więcej niż pierwsze — i ono też wymaga najwięcej czasu. Jeśli czas się kończy, cierpi dokładnie to zadanie, które daje najwięcej.

Zadanie 1 — opis osoby

Dostajesz obrazki i wizytówkę, a o tej osobie trzeba napisać co najmniej 30 słów pełnymi zdaniami. Informacje, które zwykle da się odczytać z obrazków i wizytówki, to zawód, miejsce pracy, rodzina, mieszkanie, hobby i dane kontaktowe.

Zadanie wygląda na łatwe i właśnie dlatego traci się na nim punkty. Dwa typowe błędy:

• Wyliczenie zamiast zdań. „Ārste. Rīga. Divi bērni." („Lekarka. Ryga. Dwoje dzieci.") to nie są pełne zdania; wymóg brzmi: pisać pełnymi zdaniami.
• Połowa podanych informacji zostaje niewykorzystana. Jeśli na wizytówce jest zawód i miejsce pracy, a w tekście pojawia się tylko imię i miasto, pełnia treści nie została osiągnięta.

Najbezpieczniejsza struktura to jedno zdanie na każdą podaną informację: kim on lub ona jest, gdzie pracuje, gdzie mieszka, jaka jest rodzina, co robi w wolnym czasie. Pięć do sześciu takich linijek już przekracza 30 słów.

Opisywanie obrazków to osobny, szerszy temat — pisze o nim artykuł opis obrazka na sprawdzianie.

Zadanie 2 — formy wyrazów i dlaczego jest ważniejsze, niż wygląda

Dostajesz pięć nagłówków internetowych, w każdym brakuje jednego wyrazu, a w nawiasie podana jest jego forma podstawowa. Trzeba wpisać poprawną formę.

Tu kryje się cicha osobliwość tego sprawdzianu: osobnej części gramatycznej na sprawdzianie A2 nie ma. Łotewska odmiana i formy czasowników są sprawdzane właśnie w tym jednym zadaniu, a to 5 punktów z 15 — jedna trzecia całej części pisemnej.

Przykłady pokazują, że trzeba jednocześnie opanować kilka grup gramatycznych: przypadek rzeczownika („visai ______ (vasara)" — przez całe lato), czas przeszły czasownika („Nesen Rīgā ______ (viesoties)" — niedawno gościł w Rydze), czas przyszły („Kad šogad ______ (notikt) festivāls" — kiedy w tym roku odbędzie się festiwal), zaimek dzierżawczy („par ______ (savs) ceļu" — o swojej drodze) i uzgodnienie przymiotnika („atklāja ______ (jauna) stadionu" — otwarto nowy stadion).

Znaki diakrytyczne są częścią poprawnej formy. Znaki długości (ā, ē, ī, ū) i znaki zmiękczenia (č, ģ, ķ, ļ, ņ, š, ž) trzeba pisać — forma bez nich nie jest tą samą formą. W naszym trybie treningowym to zadanie sprawdzane jest automatycznie właśnie po to, żeby taki nawyk się wykształcił.

To jest też zadanie, w którym przygotowanie daje najszybszy efekt: pięć form to pięć konkretnych wiadomości, a nie umiejętność rosnąca miesiącami.

Zadanie 3 — tekst użytkowy według planu

Trzecie zadanie to 35 słów i 6 punktów. Dostajesz sytuację — na przykład przeprowadziłeś się do nowego mieszkania albo byłeś w podróży — oraz plan z pięciu punktów, w którym każdy punkt wymaga innej funkcji językowej: przywitać się, coś opisać, powiedzieć kiedy, ocenić, co się podobało, a co nie, i zakończyć.

Logika oceniania jest tu prosta i bezlitosna: punkt planu, który nie znalazł odbicia w tekście, to niewykonana część zadania. Pięknie napisany tekst, w którym brakuje dwóch z pięciu punktów, traci więcej niż prosty tekst zawierający wszystkie pięć.

Praktyczna metoda jest niezawodna: przed pisaniem zaznacz pięć punktów na marginesie i napisz co najmniej jedno zdanie o każdym. Pięć zdań po około siedem słów wystarczy, żeby osiągnąć wymaganą objętość, a z definicji obejmują one cały plan.

Drugi wymóg to gatunek. E-mail ma zwrot grzecznościowy i zakończenie; ogłoszenie ich nie ma, ale ma inną budowę. Tekst ignorujący wymagany gatunek nie odpowiada zadaniu, nawet jeśli język jest dobry.

Co się ocenia i czego o ocenianiu nie da się dowiedzieć

Ocenia się zgodność treści z zadaniem, wymagany gatunek, wymagane funkcje językowe, spójność i powiązanie tekstu, wystarczalność słownictwa oraz to, w jakim stopniu popełnione błędy przeszkadzają lub nie przeszkadzają w odbiorze tekstu.

Znaczenie tego ostatniego sformułowania jest duże: błędy nie są liczone jako takie i nie ma osobnego kryterium ortograficznego. Liczy się to, czy czytelnik rozumie, o co chodzi. Nie jest to jednak zachęta do beztroskiego traktowania formy — w drugim zadaniu forma oceniana jest wprost, a w trzecim błąd zmieniający sens zdania z definicji przeszkadza w odbiorze.

Czego nie można tu powiedzieć: progi punktowe nie zostały opublikowane. Wiadomo, co się ocenia, ale nie opublikowano tabeli, która określałaby, ile punktów odpowiada jakiemu stopniowi błędów albo co się dzieje, gdy tekst jest krótszy od wymaganej objętości. Dlatego w tym artykule nie ma żadnego twierdzenia, że za krótszy tekst punktów „nie odejmuje się" — z opublikowanych materiałów nie da się tego potwierdzić, a bezpiecznie jest osiągnąć wymaganą objętość.

Jak oceniana jest twoja praca

Część pisemną oceniają dwaj niezależni oceniający. Jeżeli ich oceny różnią się o więcej niż trzy punkty, powoływany jest trzeci, a ocenę końcową tworzą punkty trzeciego oceniającego razem z tą z dwóch pierwszych, która jest mu najbliższa.

Oznacza to, że przypadki graniczne naprawdę ogląda więcej niż jedna osoba i że nieczytelne pismo działa przeciwko tobie podwójnie.

35 minut — jak je rozdzielić

Krok	Czas	Dlaczego tak
Przeczytać wszystkie trzy zadania	~2 min	żeby wiedzieć, gdzie jest plan, a gdzie obrazki
Zadanie 2 (formy wyrazów)	~7 min	najszybszy zysk punktowy, nie ma czego planować
Zadanie 1 (opis osoby)	~8 min	pięć zdań według podanych informacji
Zadanie 3 (tekst według planu)	~14 min	najcenniejsze zadanie, potrzebuje czasu
Przeczytać na nowo	~4 min	czy jest wszystkie pięć punktów planu, czy są znaki długości

Kolejność jest celowa: najpierw to, co daje punkty szybko, a potem to, co daje najwięcej. Najgorszy możliwy wynik to nieukończone trzecie zadanie, bo jest w nim 6 punktów z 15, a próg 9 punktów trudno bez niego osiągnąć.

Jak ćwiczyć dokładnie tę część

Trzy rzeczy dają najwięcej. Po pierwsze, pisz ręcznie, nie tylko na komputerze — na sprawdzianie będzie właśnie tak. Po drugie, ćwicz formy wyrazów osobno, bo to jedyne miejsce, w którym gramatyka sprawdzana jest wprost. Po trzecie, każdy tekst pisz według planu, a potem sprawdzaj punkt po punkcie, czy wszystkie pięć znalazło się w tekście.

Na tej stronie zadania z części pisemnej w formacie sprawdzianu można wypróbować w sekcji sprawdzianu, a w trybie treningowym sztuczna inteligencja daje informację zwrotną o treści, gatunku i języku. Wynik tam to informacja zwrotna z treningu, a nie oficjalna ocena. Całą arytmetykę znajdziesz w artykule ile punktów trzeba na sprawdzianie A2, a najczęstsze błędy we wszystkich częściach — tutaj.

Ten artykuł nie jest poradą prawną. Opisy zadań odzwierciedlają opublikowany program sprawdzianu oraz rozporządzenie Rady Ministrów nr 157 (MK noteikumi Nr. 157) i mogą się zmienić. Przed zapisaniem się sprawdź aktualny program i obowiązującą wersję rozporządzenia.